Bíblia uza fraze funu nian hodi deskreve konflitu espirituál entre forsa di’ak no aat (Kristu no Satanás) ne’ebé bele afeta eventu sira iha mundu—no ema ida-idak nia moris. Tuir Apokalipse 16, polémika espirituál ne’ebé la’o hela ne’e kulmina iha funu ikus iha fatin ida ne’ebé hanaran “Armagedon” antes Jezús Kristu fila fali.

Éfeso 6:12 hateten mai ita oinsá konflitu kontínuu ida-ne’e “la’ós hasoru isin no raan” maibé hasoru “forsa espirituál sira” (CSB). Nune’e mós, funu ikus iha Apokalipse maka espirituál no la’ós fíziku. Maibé ida-ne’e la signifika katak ida-ne’e la signifikativu. Sei ezije ita atu hamriik metin iha fiar no lealdade ba Maromak iha tentasaun no opozisaun nia oin.

No ida-ne’e bele sai hanesan buat ida ne’ebé maka halo tauk uitoan. Oinsá se ita halo sala, ka monu ba bosok ruma? Oinsá se ita la forte?

Maibé Bíblia anima ita atu la taʼuk. Enkuantu importante parte ne’ebé maka ita hili atu hamriik, la’ós ita-nia forsa umana rasik ka rezolusaun ne’ebé determina rezultadu funu ida-ne’e nian.

Di’ak atu hanoin katak livru Apokalipse, liu fali ko’alia kona-ba Armagedon, hatudu mai ita katak Jezús, Bibi-Oan, manán. Ikusmai, Kristu sei hatudu vitória desizivu hasoru sala no buat hotu ne’ebé nia hahú.

No se ita iha Nia sorin, ita bele hola parte iha vitória ida-ne’e (Apokalipse 17:14).

Mai ita hahú ho vizaun jerál ida.

Saida mak Bíblia hatete kona-ba Funu Armagedon

Apóstolu João, neʼebé hakerek Apokalipse, esplika kona-ba Funu Armagedon neʼebé akontese antes mundu nia rohan. Ida-ne’e maka pontu aas liu hosi funu ida ne’ebé naruk entre Maromak no Satanás ne’ebé sai parte ida hosi ita-nia rai nia istória dezde ema monu ba sala. No iha tempu Armagedon, ema hotu iha rai sei foti ona pozisaun iha parte ne’ebé de’it maka sira hili—hamriik ho Maromak ka lae. Entaun eventu ida-ne’e revela iha ne’ebé maka ema ida-idak nia lealdade ikus liu.

Molok ita buka klean liután kona-ba ida-ne’e, mai ita lee pasajen Eskritura nian ne’ebé refere ba Armagedon:

“No ha’u haree espíritu fo’er tolu hanesan samea sai husi samea nia ibun, husi animál fuik nia ibun, no husi profeta falsu nia ibun, tanba sira ne’e mak espíritu demóniu nian, ne’ebé halo sinál sira, ne’ebé sai ba liurai sira rai nian no mundu tomak nian, atu halibur sira ba funu iha loron boot Maromak nian No sira halibur sira hamutuk iha fatin ne’ebá. Ebreu, Armagedon” (Apokalipse 16:13-14, 16, NKJV).

Armagedon mai husi liafuan ebraiku Har-Magedon. Har katak “foho” ka “foho-oan”, no Megido mak sidade ida iha Izraél neʼebé haleʼu ho vale Megido. Entaun, Armagedon katak “Foho Megido” ka “foho Megido nian”.1

Megido maka fatin ba funu barak ne’ebé nakonu ho raan iha Testamentu Tuan. Ida ne’ebé boot liu maka funu entre jenerál Kanaan nian Sisera no líder Israel nian sira Barac no Débora (Juízes 4), no funu entre Liurai Josias husi Judá no Faraó Neco husi Ejitu (2 Reis 23).

Tuir pastor no evanjelista Adventista Chris Holland, DMin, matenek-na’in sira mós fiar katak sidade antigu Megiddo lokaliza iha vale Jezreel iha foho Carmelo nia hun.

Foho Carmel maka fatin ne’ebé Elias no profeta sira husi maromak falsu Baal fó sasin katak Yahweh maka Maromak loos—bainhira Nia haruka ahi tun husi lalehan hodi han no valida Elias nia sakrifísiu (1 Liurai sira 18:17-46).

Molok konfrontu ida-ne’e, Elias bolu povu atu foti desizaun:

“To’o bainhira mak imi sei nakdedar entre hanoin rua?Se Na’i mak Maromak, tuir Nia, maibé se Baal, tuir Nia” (1 Reis 18:21, NKJV).

Hanesan enkontru ida-ne’e entre Elias no profeta falsu sira, Funu Armagedon sei la’ós funu fíziku, militár.

Armagedon sei sai hanesan kompetisaun espirituál ida iha mundu tomak, iha neʼebé Jesus Kristu hasoru Satanás ho ninia forsa hotu. Ami lahatene saida loos maka ida-ne’e bele sai, maibé rezultadu sei hanesan ho esperiénsia iha foho Carmel. Maromak sei manán ho desizivu, no mundu tomak sei asiste ida-ne’e.2

Mai ita fahe ida-ne’e uitoan.

Apokalipse nakonu ho símbolu sira. Holland esplika katak “ema ka fatin loloos sira dalabarak uza atu ilustra funu espirituál sira.” Dala barak João uza naran no fatin sira ne’ebé koñesidu atu reprezenta buat sira ho natureza ne’ebé hanesan.

Porezemplu, bainhira João hakerek ba igreja hitu iha Apokalipse 2, nia hatete ba igreja Tiatira katak igreja ne’e husik ona Jezabel atu influensia sira ba buat aat.

Jezabel maka liurai-feto aat ida iha tempu Israel nian ne’ebé adora maromak falsu sira no konvense ema Israel sira atu halo mós nune’e (1 Reis 18:4). Tanba de’it João fó naran ba Jezabel ba igreja Tiatira nian la signifika katak Jezabel moris hi’as. Nia uza nia naran hodi simboliza korupsaun espirituál ne’ebé tama iha igreja.

Hanesan mós ho Armagedon.

João uza background husi Megido hodi simboliza funu espirituál ikus husi Maromak no Ninia seguidor sira hasoru Satanás no ninia aliadu sira.

Apokalipse 13 no 14 fó sai ho klaru katak adorasaun sei sai hanesan sentru ba konflitu iha loron ikus sira. Poder relijiozu sira ne’ebé bosok sei koko atu obriga ema hotu atu adora saida maka ema sira harii envezde adora Maromak (Apokalipse 13:4-7). Ida-ne’e provavelmente sei aplika iha naran unidade, seguransa, hanoin ida de’it, nst.

No iha Armagedon—pontu pontu aas liu husi krize adorasaun ida-ne’e—ema ida-idak nia opsaun sei sai klaru. Holland hatudu katak opsaun sira-ne’e iha relasaun ho pergunta rua:

  1. Sé mak Maromak?

2. Sé mak ita sei adora, ka konsidera nuʼudar ukun-naʼin?

Agora mai ita haree sé maka sei envolve iha krize ida-ne’e.

Sé maka funu sei envolve

Funu Armagedon nian ikusmai entre Maromak no Satanás, maibé sei envolve mós sira ne’ebé maka aliña sira-nia an ho parte rua ne’e. Laiha opsaun datoluk no laiha dalan ba ema ida atu mantein neutru.

Iha inisiu, sei parese hanesan Satanás maka domina liu. Versíkulu ikus liu hosi Apokalipse 12 hateten mai ita katak diabu hirus ho Maromak nia povu no sei bá halo funu hasoru sira. Depois, Apokalipse 13 hatudu mai ita entidade relijioza no polítika sira (ne’ebé reprezenta hanesan animál sira) ne’ebé Satanás sei uza atu kumpre ninia objetivu sira.

João hakerek katak ida hosi kbiit relijiozu sira-ne’e sei “halo funu hasoru santu sira no… manán sira. No autoridade fó ba nia atu ukun suku, lian no nasaun hotu-hotu” (Apokalipse 13:7, NKJV).

Apokalipse 16:14, bainhira ko’alia kona-ba Armagedon, temi fali dragaun (Satanás, tuir Apokalipse 12:7) no nia aliadu sira: animál fuik no profeta falsu.

Estudu ida kona-ba Apokalipse 13 fó hanoin mai ita katak animál fuik, ne’ebé mós hanaran Antikristu, simboliza kbiit relijiozu ida ne’ebé sei tenta atu obriga ema hotu atu adora tuir nia dalan envezde tuir Maromak nia dalan (Apokalipse 13:3-8).

Profeta falsu hanesan símbolu ba podér relijiolítiku seluk, ne’ebé paralelu ho animál daruak iha Apokalipse 13 ne’ebé halo sinál boot sira (Apokalipse 13:13; 19:20).

Apokalipse 16:13 kontinua temi katak “espíritu foʼer tolu hanesan samea” sei sai husi samea, animál fuik, no profeta falsu nia ibun. Sira sei halo milagre sira hodi koko lohi ema iha raiklaran.

Maibé, iha Armagedon nia rohan, Maromak sei manán. João rejista,

“Depois ema kaer animál fuik ne’e, no hamutuk ho nia profeta falsu ne’ebé halo sinál sira iha nia oin, hodi lohi sira ne’ebé simu animál fuik nia marka no sira ne’ebé adora nia estátua, sira na’in rua soe moris ba tasi ahi nian ne’ebé lakan ho enxofre” (Apokalipse 19:20, NKJV).

Jesus will defeat Satan’s allies with His truth.

Oinsá Armagedon iha relasaun ho eventu sira seluk iha tempu ikus

Funu Armagedon sei sai hanesan eventu ikus ida iha mundu nia istória. Preparasaun ba konfrontu ikus, globál, espirituál ida-ne’e lori ba Kristu nia Vinda Daruak, bainhira Nia sei hatudu Ninia vitória desizivu.

Molok buat sira-ne’e hotu, Maromak nia seguidor sira sei habelar anju na’in tolu nia mensajen sira—Evanjellu rohan-laek—iha mundu tomak (Apokalipse 14:6-11). Ida-ne’e inklui bolun ida ba mundu tomak atu sai hosi konfuzaun espirituál ne’ebé simboliza hosi Babilónia, no atu tuir Maromak envezde animál fuik ne’e.

Entretantu, “samea tolu”—neʼebé simboliza Satanás nia bosok sira3
—sei koko atu obriga mundu atu tuir animál fuik ne’e no simu nia marka (Apokalipse 13:13-16; 16:13-14).

Depois mundu sei to’o ona iha pontu kulminasaun ida. Bainhira Evanjellu nia plenitude to’o ona ba ema hotu, sira sei simu no apoia Jezús, ka rejeita dala ida de’it no simu marka animál fuik nian.

Depois, peste hitu ikus ne’e dirije ba sala no forsa opresivu sira aat nian (Apokalipse 15:1), no sira sei fó impaktu ba sira ne’ebé kontra Maromak no oprime Ninia seguidor sira.

Armagedon temi kedas depois versíkulu sira neʼebé koʼalia kona-ba susar ba dala neen, tan neʼe karik buat sira-neʼe akontese iha tempu neʼebé hanesan.

“Depois anju daneen fakar nia manko ba mota boot Eufrates, no nia bee maran, atu nune’e dalan ba liurai sira hosi lorosa’e bele prepara” (Apokalipse 16:12, NKJV).

Mota Eufrates sai maran signifika saida?

Hanoin katak Apokalipse dala barak uza eventu istóriku sira hosi Testamentu Tuan nu’udar símbolu sira hosi eventu sira tempu ikus nian. Ne’e maka kazu iha ne’e. Mota Eufrates maran tiha ona antes.

Daniel 5:30-31 iha Testamentu Tuan ko’alia kona-ba konkista Babilónia nian hosi ema Média-Pérsia sira. Bainhira hakerek Apokalipse, João haree katak di’ak atu uza istória ida-ne’e ne’ebé familiar tebes kona-ba maneira ne’ebé maka ema Medo-Pérsia sira konkista Babilónia: hodi desvia mota Eufrates no hafoin marxa ba sidade iha mota ninin enkuantu ema Babilónia sira hetan ignorante no la hatene, halo festa4

Istória ida-ne’e hatudu oinsá Babilónia, sistema konfuzaun espirituál nian iha loron ikus sira, sei hahú lakon apoiu hosi povu. Sira sei kontra nia, no nia sei monu (Apokalipse 17:15-17).

Nu’udar resposta, Satanás nia preparasaun ba funu Armagedon sei inklui halibur hamutuk sé de’it maka sei luta hasoru Kristu no Ninia seguidor sira. Ida-ne’e hotu akontese besik peste sira nia rohan, no bainhira ema barak bolu “Tempu Susar nian” besik nia rohan.

No Satanás sei la hetan susesu. Ninia esforsu sira sei sai badak bainhira Jesus, Liurai liurai sira nian, fila fali atu salva Ninia povu hosi destruisaun iha rai. Satanás sei labele manán Nia.

Oinsá atu prepara ba funu

Tanba Armagedon mak funu espirituál, ida-neʼe presiza preparasaun espirituál, neʼe mak ita-nia laran no neon. Liuhusi relasaun ne’ebé buras ho Jezús, ita bele iha serteza katak ita sei hamriik hamutuk ho Nia bainhira Nia manán.

Esperansa neʼe bele halo ita la sente taʼuk ka laran-taridu kona-ba Armagedon. Ita sei la presiza depende ba ita nia forsa ka abilidade rasik. Ita sei tau ita-nia konfiansa tomak iha ita-nia Salvadór, Jezús Kristu. Ita-nia knaar mak atu koopera ho Nia.

“Armas” ne’ebé ita sei iha atu proteje ita sei hanesan Paulo hakerek kona-ba Éfeso 6. Nia enkoraja:

“Tan ne’e, hamriik bá, hatais imi-nia sintura ho lia-loos, hatais imi-nia hirus-matan justiça nian, hatais imi-nia ain ho preparasaun ba evanjellu dame nian, liuliu, hodi lori eskudu fiar nian ne’ebé imi bele hamate rama-oan sira hotu ne’ebé ahi-lakan husi aat-na’in” (Efesu 16:16-KV).

Ida hosi “arma” sira ne’ebé temi iha pasajen ida-ne’e maka lia-loos. Bainhira ita tau ita-nia hanoin iha lia-loos kona-ba Jezús no buat hotu ne’ebé Nia, ita sei bele hadook “rama ahi nian” opozisaun no bosok nian.

Buat hotu hahú ho saida maka ita hili atu hakonu beibeik ita-nia hanoin. Iha ne’e konsellu balun tan husi Paul:

“Ikus liu, maun-alin sira, buat hotu ne’ebé loos, buat ne’ebé onradu, buat ne’ebé loos, buat ne’ebé moos, buat ne’ebé furak, buat ne’ebé merese elojia—se iha exelénsia morál ruma no se iha buat ruma ne’ebé merese louva—hanoin nafatin buat sira-ne’e (Filipe 4:8, CSB).

Duké hanoin de’it ba eventu sira iha futuru, ita bele moris ho ita-nia fuan ne’ebé metin ba lia-loos, hodi hametin ita-nia relasaun ho Jezús loroloron.

Armagedon maka kona-ba opsaun

Maski ida-ne’e sei la’ós funu fíziku ida, Armagedon sei sai funu ida ne’ebé loos.

Ida-ne’e sei akontese duni iha tempu nia rohan, antes Jezús fila fali. Entaun enkuantu ita hotu sei la remata iha Médiu Oriente hodi haree Maromak no Satanás hasoru malu iha duelo ikus, ita bele hatene katak ida-ne’e sei sai hanesan sentru ba funu espirituál invizível kona-ba ita-nia fuan no hanoin nia destinu.

Maromak hakarak salva ita no restaura ita. Satanás hakarak ita atu rejeita Maromak, ne’ebé sei hakanek tebes Nia no mós lori ita ba destruisaun.

No ita ida-idak sei hala’o papél ativu ida hodi deside rezultadu husi ita-nia parte iha funu.

Buat hotu fila fali ba opsaun. Iha pontu aas liu hosi krize adorasaun Apokalipse nian, ita sei tenke deside: Sé maka ita sei adora? Ita-nia lealdade iha ne’ebé loos?

Ida-ne’e ajuda atu hanoin katak loron ida-idak envolve opsaun ki’ik liu ne’ebé hatudu ita ba opsaun ikus ne’ebé ita sei halo. Josué 24:15 konvida ita:

“Hili ba imi-nia an rasik ohin sé maka imi atu serbí…” (Josué 24:15, NKJV).

No bainhira ita hateke metin ba Jezús, ita bele dehan ho Josué:

“…Maibé kona-ba ha’u ho ha’u nia umakain, ami sei serbí Na’i” (Josué 24:15, NKJV).